ansiklopedik bilgi ile ilgili bilgi kaynakları

ORHUN ÂBİDELERİ Göktürk Devletinden kalma, 7 ve 8. asra âit en eski taş kitâbeler. Üzerinde, Türk Edebiyâtının ilk örnekleri bulunan "bengü taşları"dır. Moğalistan'ın kuzey-doğusunda, eski Orhun Ne...

M.Ö. 3. yüzyılın sonunda, Orta Asya'nın büyük bölümüne yaklaşık 500 yıl egemen olan ve M.S. 370′de Avrupa'yı istilâ ederek büyük bir imparatorluk kuran Türk topluluğu. Hunlar, M.Ö. 5. yüzyılda O...

Elips ve hiperbolde, 2a ile gösterilen büyük (asal) eksen uzunluğunu çap kabul eden çember. Elips, asal çemberinin içinde kalırken hiperbol dışında kalır. İki konik de asal çemberlerine ikişer noktada...

Periyodik cetvelin aktinitler serisinin son elementi. Kendisinden daha hafif olan aktinitlerin nükleer bombardımanıyla elde edilir. Evrenin oluşumunu izleyen birkaç hafta içinde tükenen bir element ol...

Bir doğru üzerinde kaymadan yuvarlanan bir çember üzerindeki herhangi bir noktanın çizdiği eğri. Kartezyen koordinatlarda sikloitin herhangi bir noktasının koordinatları x=a(q-sinq) , y=a(1-cosq) ile ...

Moleküllerinde bir ya da birden çok düzlemsel halka yapılı (siklik) atomlar bulunan organik bileşikler. Halka düzleminin iki tarafında simit biçimindeki ve (4n + 2, yani 6, 10, 14, ...) elektronlu orb...

Eski bir Türk eğlencesi. Osmanlı devrinde, oyuncuları yazılı bir metine bağlı kalmadan, nüktelere ağırlık vererek, seyirciye bir öğüt veya ders vermek maksadıyla verilen temsil. Orta oyununun ismi...

Bizans İmparatorluğu'nda kentleri yöneten, vali aşamasındaki kimselere verilen ad. Sözcük Ermenice "takovor"dan (taç taşıyan kral) türemiştir. Özellikle Osmanlı Beyliği'nin kurulduğu 13. yüzyıl başlar...

Bitki ve hayvan dokularında, özellikle ekşi meyvelerde bulunan renksiz, kristal yapılı, trikarboksilli bir oksi asit; limon asidi (C6H8O7). Ham şekerin Aspergillus niger adlı mantar aracılığıyla mayal...

Bacakta uyluk ve baldır kemiklerinin birleştiği kısım. Tek eksenli bir eklemdir. Dizkapağı, damar ve sinirlerin geçtiği diz ardı ve diz eklemi olmak üzere iki bölüme ayrılır. Bağları çok güçlü olan di...

İlk Çağ'da bugünkü Yunanistan'da yaşamış olan bir kavim. İ.Ö. 2000 yıllarında Yunanistan'a girdiler. İ.Ö. 1600 yıllarından başlayarak Girit uygarlığının etkisinde kaldılar. Birtakım şehir devletleri k...

İyileşme olasılığı olmayan hastalar ya da yaşamını kendi başına sürdüremeyecek ölçüde sakat olan bireylerin yaşamını, acı vermeyen bir yöntem kullanarak sona erdirmek. Ötanazi, birçok ülkenin hukuk...

Derideki kötü huylu tümör. Güneş ışınlarına derinin maruz kalması cilt kanserinin temel nedenidir. 1930′lardan beri moda olan bronzlaşma, beraberinde cilt kanseri oranında bir artışı da getirmiş...

Kendini zaman ve uzam bakımından düzenli olarak yineleyen ve belli bir doğrultuda hızla ilerleyen salınım dizisine fizik, coğrafya gibi bilim dallarında verilen ad. Oluştuğu ortamın özelliğine bağlı b...

Sıracagiller familyasından otsu bitki ve türlü renkte, güzel, kokusuz çiçeği (Antirrhinum). Çiçekleri salkım durumundadır. Çiçek tacı iki dudaklıdır. Alttaki taçyaprak kıvrık olup aşağıya doğru torba ...

Yaprakburunlu yarasagiller familyasından, Güney Amerika'da yaşayan bir memeli (Vampyrus spectrum). Boyu 15, kanat açıklığı 75 cm. kadardır. Kan emmez; daha çok meyveyle beslenir. Vampir sözcüğü, daha ...

Türkiye'de din işlerini yürüten, 3 Mart 1924 tarihinde kurulmuş, Başbakanlığa bağlı devlet kuruluşu. Görevleri İslâm dininin ibadet, ahlâk ve toplulukla ilgili işlerini düzenlemek, bu konuda toplumu a...

Sovyetler Birliği Avrupası'nın güneydoğusunda, 1920 km uzunluğundaki (beslenme havzasının genişliği 425.000 km2) ırmak. Don, Tuna yakınında doğar. Önce güneydoğuya, Volga'ya 100 km yaklaştıktan sonra ...

Ayıgiller (Ursidae) familyasını oluşturan, genellikle iri yapılı ve etçil 7 memeli türünün ortak adı. Boyları 3 m, ağırlıkları 780 kg kadar olabilmektedir. Renkleri kahverengiden siyaha kadar deği...

Kimyasal dengede bulunan bir sisteme dışardan bir etki yapıldığında, sistemin, bu etkiyi azaltacak yönde tepki gösterdiğini ortaya koyan ilke. Bu ilkeden yararlanılarak birçok sentez (örneğin amonyak ...

Kuzey ve Güney Amerika'yı Afrika ve Avrupa'dan ayıran okyanus. Yüzölçümü kendine bağlı denizlerle birlikte 105, yalnız kendi alanı 81 milyon km2 dir. Pasifik'ten sonra ikinci büyük okyanustur. En deri...

Herhangi bir duyum aracılığıyla eşyayı tanıma yetisinin yitimi. Tanısızlık, duyu organlarında bir bozukluk olmadığı hâlde beliren bir ruh hastalığıdır; algısal bir bellek yitimi olarak da tanımlanır. ...

(370 İskenderiye, Mısır - 415 İskenderiye, Mısır). Eski Mısırlı, ilk önemli kadın filozof ve matematikçi. Yine bir felsefeci ve matematikçi olan Theon'un kızıdır. İskenderiye'deki Yeni-Plâtoncu felsef...

Dünyânın en yüksek tepesi. Himalaya Dağlarından birisidir. Tibet ve Nepal hudûdunda, 28° kuzey 87° doğu koordinatlarına yakındır. 1852 senesinden beri insanlar, tepenin yüksekliğini (rakımını) tahmine...

Karbon, osmiyum, tantal ya da genellikle tungsten filamanının (telinin) ısı etkisiyle ışık yayan elektrikli lamba. Akkor lambalar yüksek sıcaklıkta (2600°C'ın üzerinde) filamanının çabuk bozunmaması i...