ansiklopedik bilgi ile ilgili bilgi kaynakları

vak'anüvis, tasavvuf şâiri. 1789 senesinde İstanbul'da doğdu. Asıl ismi Mehmed'dir. Arapkirli, Sahhaflar Şeyhi Hacı Ahmed Efendinin oğludur. İlk tahsilini babasından aldı. Devrin ileri gelen âliml...

Uzun bir iple yerden kontrol edilen ve rüzgârda spor ve eğlence amaçlı uçurulan uçurtma, çoğunlukla ahşap bir iskeletin kâğıt, bez ya da naylonla kaplanmasıyla yapılır. Uçurtma yüzlerce yıldan beri be...

Periyodik cetvelin VB grubunda yer alan, gümüş beyazı renkte metal element. Yaygın olarak başlıca karnotit [K2(UO2)2 (VO4)2.3H2O] ve roskoelit mineralleri içinde bulunur. Vanadyum (5) oksitin (V2O5) k...

İdrar yollarında oluşan bir enfeksiyon. Belirtileri; sık ve acil olarak idrara çıkma, idrara çıkarken yanma, karnın alt kısmında baskı, idrarda kan, kötü kokan idrar. Bu enfeksiyon cinsel ilişki sonuc...

Orta Asya'da, Moğolistan Cumhûriyetinin güneyi ve Çin'e bağlı Sin-Kiang ve Kansu eyâletlerinin yakınlarındaki bölgeleri de içine alan geniş çöl. Etrâfını kayalık sıradağlar çevirmiştir. Güneyde Altun ...

Horozbinagiller familyasından bir balık türü (Blennius ponotius). Sırt yüzgeci uzun ve geniş, kaygan derili, kemikli, küçük, yırtıcı horozbina ılık denizlerde yaşar. Akarsu ve göllerde yaşayan cinsler...

Avrupa'nın güneybatısında, kıtadan Pirene Dağları ile ayrılan büyük kitlesel yarımada. Bu isim İlk Çağ'da, Ebro Irmağı boylarında yaşayan ve Lâtince İberus adını taşıyan bir etnik gruptan gelir. Büyük...

Alyuvarların, su emerek şişmeleri sonucunda bozulması, hemoglobinin eriyerek hücre zarından dışarı çıkması olayı; hematoliz. Kanda ozmoz basıncı azaldığında görülür. Örneğin damara damıtık su şırınga ...

Devletin ve hükümetin normal idârî yetkileri ve hukûkî tedbirleri kullanarak alt edemediği büyük güçlüklerin ortaya çıkması durumunda başvurulan olağanüstü idâre usullerinden biri. Tabiî âfet, tehlike...

Kabartay-Balkarya diye de anılır. Rusya Federasyonu'nda Kafkaslar'ın kuzeyinde özerk cumhuriyet. Yüzölçümü 12.500 km2; nüfusu 760.000, başkent Nalçik (nüfusu 235.000). Nüfusun çoğunluğunu, bir Çerkez ...

Elektromanyetik ışınımın herhangi özgül dağılımı, spektrum. Bir prizmadan beyaz ışığın kırılarak renklerine ayrılması tayfa bir örnektir. Tayf, esas olarak spektrometre (tayfölçer) adlı aygıtla elde e...

Lağım adı verilen tüneller açarak patlayıcı madde yerleştiren ve bunu patlatarak kale duvarlarını yıkan askerlere verilen ad. Osmanlı askerî örgütlenmesinde, Kapıkulu ocaklarına bağlı bir lağımcı ocağ...

Bir galaksinin Dünya'dan uzaklaşma hızının Dünya'ya olan uzaklığına oranı. Evrenin genişlediği yolundaki kurama göre uzaktaki galaksilerde bulunan yıldızların tayflarında gözüken kırmızıya kaymalar, b...

Divan edebiyatında sakiyi ve içki meclisini konu alan şiirlerin genel adı. Genellikle mesnevi ya da kaside biçiminde yazılırdı. Tasavvufî nitelikteki sakinamelerde ise saki mürşidin, şarap da Tanrısal...

Ayaklı divanın, kalenderi ölçüsüyle yazılan bir şiirde her dizenin sonuna "Mefûlü / feûlün" ya da "Mefûlü mefâil" gibi bir fazlalık (ziyade) katılarak oluşturulan şiir. ...

Asıl adı Ceberiye olan mezhebin, Cehm bin Safvan'ın öncüsü olduğu biçimi. Bu mezhebe göre insan, güç ve iradeden yoksun bir varlıktır, bütün güç ve irade Tanrı'dadır. İnsanın bütün davranışları Tanrı ...

Yanınca hidroklorik asit yayan, mobilya ve giysi gibi eşyaların yapımında yaygın olarak kullanılan plâstik ya da reçine. Polivinil klorür reçineleri serttir, ama plâstikleştiricilerin eklenmesiyle esn...

Türkiye'de, 1942-1944 arasında bir kereye mahsus olarak çiftçi, esnaf ve üreticilerden alınan olağanüstü servet vergisi. İkinci Dünya Savaşı'nda enflasyon, karaborsa ve stokçuluk sayesinde elde edilen...

Tanrı'nın varlığını ve evrenin oluşumunu varlık birliği anlayışıyla açıklayan dinî ve felsefî akım. Sufizm olarak da bilinir. Tasavvuf düşüncesini yaşam biçimi olarak kabul eden kişilere mutasavvıf ya...

Yunan mitolojisinde, Aitolia Kralı Thestios'un kızı ve Sparta Kralı Tindareos'un karısı. Efsaneye göre Zeus, Leda'ya âşık olur ve bir kuğu kuşu hâline girerek onunla birleşir; Leda da bir yumurta yumu...

Tam yansımalı prizmalar kullanılarak yapılmış dürbün. Çift kollu bir dürbündür. Her kolunda ikişer prizma bulunur. Prizmalardan biri yalnızca bir doğrultuda düzeltme yapar ve tabanı birinci prizmanın ...

Asetilenlerin en basiti olan renksiz, yanıcı bir gazdır. Kalsiyum karbüre (karpit) su etki ettirilerek hazırlanır. Zayıf bir asittir. Asetilen gazı basınç altındayken patlayabilir. Bu yüzden aseton iç...

Bir motor, türbin ya da makinenin gücünü ölçen araç. Gücü ölçülecek makinenin çıkış mili tarafından döndürülen ve bir kafes içine yerleştirilmiş bir rotordan oluşur. Rotor döndükçe, etrafındaki kafesi...

Antalya'da kenti çeviren sur üzerindeki anıtsal kapılardan biri. Mermer kapı da denir. Roma İmparatoru Hadrianus'un Antalya'yı ziyareti sırasında, onun adına yapılmıştır (İ.S. 130). Üç gözlü olup Lâti...

Toprağa düşen bir tohumun elverişli koşulları bulduğu anda filizlenerek yeni bir bitkiye dönüşmek üzere geçirdiği sürece çimlenme denir. Eğer tohumlar ana bitkiden alınır alınmaz hemen ekilirse ya ç...