ansiklopedik bilgi ile ilgili bilgi kaynakları

Genellikle böbreklerin iyi çalışmamasına bağlı olarak, metabolizmanın zehirli artıklarının sidikle atılamayıp kanda birikmesi sonucu ortaya çıkan hastalık. Belirtileri, derinin toprak rengini alması, ...

Osmanlı Devleti'nde danışma konseyi. Meclisi Valayı Ahkâmı Adliye'nin 1868'de Divanı Ahkâmı Adliye ve Şurayı Devlet olarak ikiye ayrılmasıyla kuruldu. Başlıca görevi yasa ve tüzük tasarılarını hazırla...

Kalp atışlarının nabızda düzensiz olarak duyulması. Kalbin düzenli ve kendi kendine çalışmasını sağlayan bazı merkezler vardır. Sinus adı da verilen bu merkezler kalp dokusunda yer alır ve sinir lifle...

Türk alfabesinin on birinci harfi. Sesbilim bakımından dar, düz ve kalın ünlü. Sınıflama ve sıralamalarda, maddelerin sırası harflerle gösterildiğinde, on birinci maddenin başına getirilir. Roma rak...

Dünya atmosferi çeşitli gazlardan oluşur. Ayrıca küçük miktarlarda bazı asal gazlar bulunmaktadır. Güneşten gelen ışınlar (ısı ışınları/kısa dalgalı ışınlar), atmosferi geçerek yeryüzünü ısıtır. Atmos...

Uyanık bir kişinin, kendi dışında var sandığı; ama gerçekte yok olan olguları algılaması. "Hezeyan" olarak da bilinen sanrılar; peygamberlik gibi büyüklük sanrıları, değersizlik, işe yaramazlık gibi k...

Çoğunlukla günlük siyasal ve ekonomik olayları konu edinen, komik ve taşlamalı yönü ağır basan müzikli tiyatro türü. Batı'da 19. yüzyıl sonlarında kahvelerde bir eğlence biçimi olarak ortaya çıktı. Ka...

Düşünceyi simgelerle anlatmaya çalışan sanat görüşü, sembolizm. Parnas şiirine, dolayısıyla gerçekçiliğe tepki olarak 19. yüzyıl ortalarında Fransa'da bir şiir akımı olarak doğdu. Belli bir akıma bağl...

Doğa ya da insanlar tarafından yamaçlara ya da kayalara açılmış kovuk. Doğada açılmış olan mağaralar, karbonatlı sular, lavlar, deniz suyu gibi aşındırıcıların kayalara etkimesiyle oluşmuştur. Karbona...

Şekerpancarı ve şekerkamışından elde edilen tatlandırıcı bir gıdâ maddesi. Şeker kimyâda C12 H22 O11 formülüyle gösterilen ve sakkaroz adıyla anılan bir korbonhidrattır. Birçok bitkide bulunmasına rağ...

Japon feodal düzeninde savaşçılar sınıfı. Bunlar, asillerin adamlarıydılar. Görevleri, hizmet ettikleri asilin silâhlarını korumaktı. Biri uzun, diğeri kısa iki kılıç taşırlardı. 17. yüzyılda Tokugawa...

Yağı ya da suyu çıkarılmış bitkinin kuru kalıntısı, posası. Genellikle hayvan yemi, gübre ya da yakacak olarak kullanılır. Küspeler fazla miktarda selüloz taşıdıklarından sindirilmeleri zordur. Bu ned...

Aka Gündüz'ün romanı (1927). Romanda, verilen görevi başarabilmesi için yakınlarına şehit olduğu söylenen Yüzbaşı Murat'ın nişanlısının ruhsal bunalım geçirişi, hem Murat'ı, hem de Murat'tan olduğunu ...

Resmî adı Yeni Kaledonya'dır. Başkenti Noumea olan ülkenin nüfusu 200 000 kişi (1997), yüz ölçümü, 18 580 km2dir. Fransız Anayasası'nın denizaşırı illere ilişkin hükümlerine göre yönetilir. Ülkenin ...

Âşık edebiyatında, divan şiiri etkisiyle ortaya çıkan nazım ölçüsü. Divan edebiyatında kullanılan müstezat terimine karşılıktır. Aruz ölçüsünün "fâilâtün / fâilâtün / fâilatün / fâilün" kalıbına ek di...

Karolenj İmparatorluğu'nu üç parçaya ayıran antlaşma (843). Charlemagne'nın oğlu I. Louis'nin (Dindar) ölümünden sonra (840) imparatorluğun parçalanması ve dağılması çok daha hızlandı. Louis'nin yerin...

Osmanlılar döneminde belirli konular hakkında yıllık olarak çıkarılan dergi ya da kitaba verilen ad; yıllık. Salnameler tarihî kaynak olarak büyük önem taşır. Devlet ya da özel kuruluşlar tarafından y...

Kokulu, yapışkan, koyu sıvı bir madde, terementi. Çamlardan ve sakız ağaçları gibi bazı ağaçlardan elde edilir. Eczacılık, boyacılık ve cilâda kullanılır. Fosfor zehirlenmesine karşı kullanılan panzeh...

Çocuk eğitimi bilimi. Toplumda yetişmiş kuşakların, yetişmekte olan kuşağı eğitmesi insanlık kadar eski bir uğraş konusu olmasına karşın pedagojinin ahlâk, metafizik ve din baskılarından kurtulup özer...

Gabon'un başkenti. Gabon Halici kıyısında bir liman kentidir. Özellikle besin maddeleri endüstrisi yoğundur. Nüfusu 462.086 (1996)....

Üzeri kubbeli ya da açık su haznesi. Genellikle cami avlularında bulunur. Çevresindeki musluklardan ya da ortasındaki fıskiyeden bol su akar. Abdest alınması amacıyla yapılan şadırvanlar kare, daire y...

Tezkere, pusula. Terim olarak eskiden belli bir meslekte yetişmiş kişilerin yaşamöykülerinin toplandığı yapıtlara tezkire genel adı verilmiştir. "Zikr"den türetilen sözcüğün çoğulu "tezakir"dir. Tezki...

20. yüzyılın başında, gizemciliğe yönelen Rus simgeciliğine karşı esas olarak şiir alanında gelişen edebiyat akımı. Akmeistler, sözün kesin anlamını, açıklığı ve uyumu öneriyorlardı. Akımın kuramcısı ...

Osmanlı Devleti'nde resmî tercüman. Tanzimat'a kadar özellikle uluslararası ilişkilerde görev yapan, çoğunlukla Rum, Ermeni, Yahudi gibi azınlık topluluklarından oluşan devlet memuru tercümanlara veri...

İslâmî inançlara göre bir insanın kendisine helâl kılınandan başkasına açmaması gereken benliği. Bu kavram insan topluluklarının inançlarına, sosyal oluşumlarına göre değişik içerikler kazanabilir. An...