ansiklopedik bilgi ile ilgili bilgi kaynakları

Osmanlı Devleti'nde yeniçeri ocağına alınmak üzere, Hristiyan halktan toplanan 14 ilâ 18 yaşlarındaki erkek çocuklarına verilen ad. Devşirmeler önce Türk ailelerin yanına verilir ve Türkçe öğrenmeleri...

Kolla düzenli biçimde çevirmekle çeşitli havalar çalan mekanik bir org türü. İçinde iki körük ve sivri bakır uçlarla donatılmış bir silindir vardır. Çalgının kolu çevrilince her sivri uç, karşısına ge...

Uyuz böceğinin, üst derinin altına girerek yaptığı kaşındırıcı, bulaşıcı bir deri hastalığı. Halk arasında gale' ya da gidişik' olarak da bilinir. Uyuz böceği, ancak bir mikroskop ya da büyüteç yard...

Yeryuvarlağını etkileyen kuvvetleri ve bunların etki ve sonuçlarını inceleyen yerbilim kolu; dinamik jeoloji. Jeodinamik, dıştan gelen etkileri (akarsu, deniz, yel, don, buz) inceleyen dış dinamik yer...

Yaşadığı yerler: Evcil olarak evlerde dut yaprakları üstünde beslenir. Özellikleri: Bir çeşit gece kelebeği. Tırtılı ipek kozasını yapar ve dut yaprağı yer. Bir koza 800 metre uzunluğa varan bir tek i...

Okyanusya'nın üç büyük bölümünden biri olan Pasifik adaları. Sayılarının pek çok olması nedeniyle bu adın verilmiş olduğu Polinezya; Avustralya, Malenezya ve Mikronezya'nın doğusunda (Tarih Değiştirme...

Ut ve tambura benzer madenî gövdeli çalgı. Mızrapla çalınan bu çalgının göğüs tahtası, deri bir zarla kaplıdır. Sözcük, eğlenti, neşe anlamlarında da kullanılır. ...

Zambakgillerden birkaç bitki türünün ortak adı (Urginea maritima, Scilla maritima, Pancratium maritimum). Akdeniz yöresinde yetişen bu bitki türü, soğanındaki alkaloitler nedeniyle eskiden ilâç olarak...

Uygur Türklerince kullanılan Türk dili; Eski Türkçenin ikinci dönemi. Uygur Türkleri 745 yılında Göktürklerin egemenliğine son vererek Ötüken'i ellerine geçirmişler, 9. yüzyılda da Tarım havzasına yer...

Osmanlı Devleti'nde padişah, vezir gibi devlet büyüklerinin silâhlarının bakımıyla görevli kimse. Bu makam, ilk olarak Yıldırım Bayezit (I. Bayezit) zamanında oluşturuldu. Silâhtarlar, Enderun'a alına...

Ortaoyunlarında kavukluyla karşılıklı konuşarak oyunu başlatan kimse. Oyunun bitimine kadar "orta" denilen sahneden ayrılmaz. Elinde "pastav" denilen bir "şakşak" taşır. Kendisine akıl danışılan, eğit...

Periyodik cetvelin aktinitler serisinden uranyum ötesi element. Uranyum-238 'in nötron bombardımanına tutulmasıyla plutonyum oluşumunun yan ürünü olarak nükleer reaktörlerde elde edilir. Kimyasal olar...

İstanbul Laleli semtindeki cami. Osmanlı Padişahı III. Mustafa tarafından 1763'te yaptırıldı. 1765'teki yer sarsıntısında önemli ölçüde hasar gördü ve 1782'de onarıldı. Klasik ve barok mimarî özellikl...

Üstü çeşitli biçimlerde kabarık olan duvar süsü. Çeşitli kabartma türleri vardır. Cam, taş, kumaş ya da tuval üzerine kabartmalar yapılabilir. Kabartmacılık, çok eskilere dek uzanan bir sanattır; eski...

Bir motor, türbin ya da makinenin gücünü ölçen araç. Gücü ölçülecek makinenin çıkış mili tarafından döndürülen ve bir kafes içine yerleştirilmiş bir rotordan oluşur. Rotor döndükçe, etrafındaki kafesi...

Türklerde iç ve dış mimarî süslemenin en renkli kolu olan çini sanatı, asıl büyük ve sürekli gelişmesini Anadolu Türk mimarîsinde göstermiştir. Değişik tekniklerle zenginleşen bu süsleme sanatı, her z...

Madenî para, altın ve madalya basımıyla görevli kuruluş. Osmanlı Devleti'nde ilk darphane I. Mehmet tarafından yaptırıldı. Darphanede basım işleri 1841 yılına kadar çekiçle dövülerek yapılırken daha s...

Maltta bulunan ve nişastayı maltoza çeviren enzim grubu. Hayvan ve bitkilerde bulunan diyastaz, ilk kez 1835'te A. Payen ve J. Persoz tarafından elde edildi. Nişastayı, glikojeni ve dekstrini hidroliz...

İslâm dininde sünnet ehli denilen dört mezhepten biri. Kurucusu Ebu Hanife'dir. Sünnî mezheplerinin en eskisi ve en yaygınıdır. Kur'an ve hadislerde açık bir yargısı bulunmayan sorunların çözümünde, a...

Minerallerin tanınmasına yarayan fiziksel bir özellik. Kimi mineraller bileşimlerinde bulunan moleküllerin meydana getirdiği yapıya göre, yüzey boyunca ya da kristal yüzlerine paralel olarak yarılırla...

İki kişi arasında, siyah beyaz, altmış dört kareli bir tahta üzerinde, değerleri ve adları değişik olan, beyaz ve siyah renkli, on altışar taşla oynanan bir oyun. Satranç oyununda amaç; rakip oyuncu...

İki dik taş üstüne üçüncü bir taşın yatay olarak konmasıyla yapılmış taş çağı anıtı. Bazılarında yatay taşların birden çok olduğu da görülür. En çok Fransa'da rastlanır. Massif Central'de ve Bretagne'...

Hazret-i Muâviye zamânında İstanbul kuşatmasında şehid olan, sahâbeden Hâlid ibni Zeyd Ebâ Eyyûb el-Ensârî'nin kabrinin, Fâtih Sultan Mehmed'in hocası Akşemseddîn'in kerâmetiyle bulunmasından sonra Fâ...

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin orta bölümünde il ve bu ilin merkezi olan kent. Yüzölçümü 15.400 km2 olan il toprakları, 37º30' ve 38º43' kuzey enlemleriyle, 40º37' ve 41º20' doğu boylamları arasında ka...

(Moskova 1821-Petersburg 1881), Rus romancısı. Annesi bir tüccar kızı, babası askerî doktordu. İlköğrenimini Moskova'da yaptı. 1837'de Petersburg'daki Askerî Yüksek Mühendis Okulu'na girdi. 1843'te yü...