ansiklopedik bilgi ile ilgili bilgi kaynakları

ŞELÂLE (Çavlan); Akarsu yatağının, dike yakın bir biçimde âniden düştüğü, suların yüksekten dökülerek aktığı kısmı. Daha küçük çapta olan şelâleye "çağlayan" denir. Bir kaynak veya kar-buz suyu...

Kendisi için gerekli besin maddelerini dış ortamdan hazır olarak alan, ancak kendisi üretemeyen canlıların genel adı. Bütün hayvanlarla bitkilerin bir kısmı heterotrof; bir diğer adıyla dışbeslektir. ...

Endokrin bezden salınan ve doğrudan doğruya kana karışarak organların çalışmasını düzenleyen maddelere verilen genel ad. Steroitlerden, şeker moleküllerinden ya da proteinlerden yapılır. Her hormon he...

Çözücü olarak kullanılan ve viskoz olmayan sıvı hidrokarbon ya da böyle hidrokarbonlar karışımı. Aromatik naftalar taşkömürünün damıtılmasıyla elde edilir. Günümüzde çoğunlukla petrol arıtımı yoluyla ...

Padişahların ve oğullarının erkek çocuklarına verilen unvan. I. Mehmet (Çelebi Mehmet) dönemine dek çelebi olarak adlandırılırlardı. Şehzadelerin eğitimine büyük önem gösterilir, dönemin en önemli ...

İ.Ö. 3. yüzyılda Çin imparatoru Çe Huangti tarafından, Çin'i çeşitli saldırılara karşı korumak amacıyla yaptırılan, Asya'nın en büyük ve en eski anıtsal yapıtlarından biri. Uzunluğu 2.500-3.000 km ara...

Bir çözeltideki bulunan çözünen madde miktarını gösteren değer. Çözünen maddenin derişimi kimyasal tepkimelerin incelenmesinde önemlidir. Çünkü çözünen madde derişimi, çözeltideki moleküllerin hangi s...

Polonya'dan çıkmış üç zamanlı bir dans. Yerleşmiş kuralları yoktur. 16. yüzyıldan beri bilinen bu dans zamanla Avrupa'da yaygınlaşmıştır....

M.Ö. 3. yüzyılın sonunda, Orta Asya'nın büyük bölümüne yaklaşık 500 yıl egemen olan ve M.S. 370′de Avrupa'yı istilâ ederek büyük bir imparatorluk kuran Türk topluluğu. Hunlar, M.Ö. 5. yüzyılda O...

Üremenin başlangıcı, erkek gamet ile dişi gametin birleşip yumurtacığın embriyon hâline gelmesi. Erkek gamete "anterozoit" ya da "spermatozoit", dişi gamete "oosfer" ya da "yumurtacık), döllenmiş yumu...

Orta oyununda hareketli, parasız, entrikacı, sırdaş, sorunlara çare bulan arsız bir tip. Aynı zamanda, Kavuklu gibi beceriksiz, ama saf değil, bilgisiz, çocuksu ve sempatik bir karakterdir. Kavuklu'nu...

Benzinli motorlarda genellikle soğuk havalarda ilk çalıştırmada kullanılan, karbüratör hava girişini tıkayarak silindirlere az hava, çok benzin, yani zengin bir karışım girmesini sağlayan kelebek. Mot...

Resmî adı Seyşeller Cumhuriyeti'dir. Başkenti Victoria olan ülkenin nüfusu 79 672 kişi (2000), yüz ölçümü 450 km2dir. Yönetim biçimi cumhuriyettir. Ülkenin para birimi Rupi, resmî dili İngilizce, Fran...

Periyodik cetvelin 0 grubunda yer alan radyoaktif soy gaz element. Radyum, aktinyum ya da toryumun radyoaktif bozunması sırasında oluşan kimi radyoaktif minerallerde bulunur. En uzun yarılanma sürel...

Sıvıların yüzeyinin gerilmiş esnek zar gibi davranması özelliği. Bütün sıvılarda büyüklüğü sıvının türüne göre değişen moleküller arası çekim kuvvetleri bulunur. Sıvılarda farklı derinliklerde bulunan...

Ahlâkî yaşamın ölçütü olarak duyguyu alan öğretilerin genel adı. Edebiyat terimi olarak Lessing'in etkisiyle J.J. Bode tarafından 1868'de kullanıldı. Duyguyu öne alan, bir edebiyat ürününde duyarlığı ...

Yeryuvarını çevreleyen havanın (atmosferin), temas ettiği cisimlere uyguladığı, yüksekliğe ve yere göre değişen basınç. Ağzına kâğıt kapatılıp baş aşağı çevrilen su dolu bardaktan suyun akmaması, boşa...

Lagomorpha takımındaki Laporidae familyasındaki türlere verilen genel ad. Boyları 40-45 cm kadardır. Gözleri büyüktür. Kulakları da genellikle çok büyüktür. Postu sık ve ince tüylüdür. Çoğunlukla saba...

Deniz, göl, akarsu, göl ve bataklık gibi sucul sistemlerdeki canlılar ve yaşadıkları çevreyi inceleyen bilim dalı. Su kalitesi, limnoloji (göl bilimi), akarsu biyolojisi, plânktonoloji, ihtiyoloji (ba...

Akciğerlerin bakteri, virüs, riketsiya gibi çeşitli mikroorganizmalarla veya kimyevî ajanlarla ve yabancı maddelerle ihtihaplanması hâli. Tıp lisanındaki adı pnömonidir. Pnömoniler, anatomik dağıl...

İslâmî inançlara göre bir insanın kendisine helâl kılınandan başkasına açmaması gereken benliği. Bu kavram insan topluluklarının inançlarına, sosyal oluşumlarına göre değişik içerikler kazanabilir. An...

Nişastayla aynı kapalı formüle sahip [(C6H10O5)n] ama ondan daha küçük moleküllü (n=10-30) yapışkan madde. Dekstrin, nişastanın doğrudan doğruya 200°C dolayında ısıtılmasıyla ya da sulu asitler, diyas...

Bir sorun üzerinde, yurttaşların "evet" ya da "hayır" biçiminde iradelerini belirtmeleri amacıyla yapılan oylama. Temsilî demokrasiye karşı, doğrudan demokrasiyi destekleyenlerin savundukları bir yönt...

Yunan mitolojisinde şarap, bereket ve bitki tanrısı. Zeus ile Semele'nin oğludur. Semele, gebe kaldığı Zeus'u görmek ister, ancak yıldırım tanrısı biçiminde gözüken Zeus, Semele'nin ölümüne yol açar. ...

Yer altında bulunan erimiş kızgın maddelerin, yeryüzüne çıktığı koni biçimindeki tepelere verilen ad. Yanardağ olarak da bilinir. Volkandan çıkan sıcak ve sıvı hâldeki maddelere lâv denir. Volkanlarda...