Edebiyat terimi olarak Mazmun: Belli bir kavramı anlatan, onu düşündürüp çağrıştıran kalıplaşmış söz ve benzetmeler. Bir dizenin bir ifadenin taşıdığı ve onlardan herkesin anladığı gerçek ya da mecaz anlama, asıl anlamı yanında taşıyan bir isme, bir atasözüne, âyete, hâdise, olaya, bir şeyi onun özelliklerini çağrıştıracak sözcük ya da sözcük gruplarının veya dizelerin içine yerleştirmeye mazmun denir. Örnek:
Çıhma yârim giceler ağyar te'nından sakın
Sen meh-i evc-i melâhatsin bu noksândır sana
Fuzulî
(Sevgilim, gece yarıları dışarı çıkma, yabancıların ayıplarından sakın. Sen güzellik göğünün en yüksek yerindeki dolunaysın, gece çıkmak sana yakışmaz, kusur sayılır.)
Fuzuli'nin bu beytinde sevgili, güzelliğin doruğundaki aya benzetiliyor. Ayın en güzel hali dolunaydır. Dolunay güneşin batmasından önce doğar. Dolunayın gece yarısı çıkması ay tutulmasıyla olabilir. Ay tutulduğunda noksandır, kusurludur, güzelliğini kaybeder. Fuzulî, bu beytinde "noksan" ve "ta'n" sözcükleriyle bir ay tutulması mazmunu yapıyor.
Çıhma yârim giceler ağyar te'nından sakın
Sen meh-i evc-i melâhatsin bu noksândır sana
Fuzulî
(Sevgilim, gece yarıları dışarı çıkma, yabancıların ayıplarından sakın. Sen güzellik göğünün en yüksek yerindeki dolunaysın, gece çıkmak sana yakışmaz, kusur sayılır.)
Fuzuli'nin bu beytinde sevgili, güzelliğin doruğundaki aya benzetiliyor. Ayın en güzel hali dolunaydır. Dolunay güneşin batmasından önce doğar. Dolunayın gece yarısı çıkması ay tutulmasıyla olabilir. Ay tutulduğunda noksandır, kusurludur, güzelliğini kaybeder. Fuzulî, bu beytinde "noksan" ve "ta'n" sözcükleriyle bir ay tutulması mazmunu yapıyor.
Benzer Edebiyat Terimleri:
- Güldeste
Seçme manzum ya da nesir yazılarının toplandığı dergi. Antoloji de den
- Methiye
Bir kimseyi övmek, yüceltmek amacıyla yazılan şiir.
- Fonetik Sanatlar
Ses unsuruna dayanan sanatlar.
- Meydan
Saz şairlerinin saz çalarak, karşılıklı şiir söyledikleri yer.
- Mülemma
Bir şiirin bazı mısraları, bölümleri veya bir mısranın bazı sözcükleri
- İksar
Kusur sayılan sanatlardandır. Bir düşünceyi gereksiz şekilde uzatılan
- İntak
İnsan dışında, hayvanları ya da cansız varlıkları insan gibi konuşturm
- Çok Bağlaçlılık
Eş görevli ya da benzer işlevli öğelerin bağlaçlarla art arda sıralanm
- Galat
Yanlış anlamına gelir. Bir kelimenin ilk veya kitapta yazılmış şeklind
- Dışavurumculuk
Sanat ve edebiyat ürünlerinde iç gerçeğin ve iç yaşantının önemli oldu
