Edebiyat terimi olarak Mazmun: Belli bir kavramı anlatan, onu düşündürüp çağrıştıran kalıplaşmış söz ve benzetmeler. Bir dizenin bir ifadenin taşıdığı ve onlardan herkesin anladığı gerçek ya da mecaz anlama, asıl anlamı yanında taşıyan bir isme, bir atasözüne, âyete, hâdise, olaya, bir şeyi onun özelliklerini çağrıştıracak sözcük ya da sözcük gruplarının veya dizelerin içine yerleştirmeye mazmun denir. Örnek:
Çıhma yârim giceler ağyar te'nından sakın
Sen meh-i evc-i melâhatsin bu noksândır sana
Fuzulî
(Sevgilim, gece yarıları dışarı çıkma, yabancıların ayıplarından sakın. Sen güzellik göğünün en yüksek yerindeki dolunaysın, gece çıkmak sana yakışmaz, kusur sayılır.)
Fuzuli'nin bu beytinde sevgili, güzelliğin doruğundaki aya benzetiliyor. Ayın en güzel hali dolunaydır. Dolunay güneşin batmasından önce doğar. Dolunayın gece yarısı çıkması ay tutulmasıyla olabilir. Ay tutulduğunda noksandır, kusurludur, güzelliğini kaybeder. Fuzulî, bu beytinde "noksan" ve "ta'n" sözcükleriyle bir ay tutulması mazmunu yapıyor.
Çıhma yârim giceler ağyar te'nından sakın
Sen meh-i evc-i melâhatsin bu noksândır sana
Fuzulî
(Sevgilim, gece yarıları dışarı çıkma, yabancıların ayıplarından sakın. Sen güzellik göğünün en yüksek yerindeki dolunaysın, gece çıkmak sana yakışmaz, kusur sayılır.)
Fuzuli'nin bu beytinde sevgili, güzelliğin doruğundaki aya benzetiliyor. Ayın en güzel hali dolunaydır. Dolunay güneşin batmasından önce doğar. Dolunayın gece yarısı çıkması ay tutulmasıyla olabilir. Ay tutulduğunda noksandır, kusurludur, güzelliğini kaybeder. Fuzulî, bu beytinde "noksan" ve "ta'n" sözcükleriyle bir ay tutulması mazmunu yapıyor.
Benzer Edebiyat Terimleri:
- Cinayet Roman
İşlenmiş bir cinayeti ve bu cinayetin işleyicisini bulup ortaya çıkarm
- Edebiyat Teorisi
Edebiyat teorisi, edebiyatta bir eleştiri akımıdır. Sıkı bir anlamda e
- Hece Vezni
Dizeler arasındaki hece sayısı eşitliğine dayanan ölçü.
- Siyasetname
Siyaset bilimini anlatan ve bu konuda öğüt veren eser.
- Delâlet
Söz ile anlam arasındaki bağlantı. Bir sözcüğün okunduğu ya da söylend
- Çevrikleme
Bir sözcükteki harflerin yerini değiştirerek elde edilen sözcüklerden
- İgare
Bir şairin şirinin bir başka şair tarafından benimsenmesi anlamındaki
- Folklor
Bir halkın geçmişten bu yana oluşturduğu geleneklerin. inançların, tör
- Edebiyat-ı Cedide
Edebiyat-ı Cedide veya bilinen diğer ismiyle Servet-i Fünun Edebiyatı,
- Tip
Öykü, roman, masal gibi anlatısal türlerde ve oyunlarda benzer özellik
