Edebiyat terimi olarak Mazmun: Belli bir kavramı anlatan, onu düşündürüp çağrıştıran kalıplaşmış söz ve benzetmeler. Bir dizenin bir ifadenin taşıdığı ve onlardan herkesin anladığı gerçek ya da mecaz anlama, asıl anlamı yanında taşıyan bir isme, bir atasözüne, âyete, hâdise, olaya, bir şeyi onun özelliklerini çağrıştıracak sözcük ya da sözcük gruplarının veya dizelerin içine yerleştirmeye mazmun denir. Örnek:
Çıhma yârim giceler ağyar te'nından sakın
Sen meh-i evc-i melâhatsin bu noksândır sana
Fuzulî
(Sevgilim, gece yarıları dışarı çıkma, yabancıların ayıplarından sakın. Sen güzellik göğünün en yüksek yerindeki dolunaysın, gece çıkmak sana yakışmaz, kusur sayılır.)
Fuzuli'nin bu beytinde sevgili, güzelliğin doruğundaki aya benzetiliyor. Ayın en güzel hali dolunaydır. Dolunay güneşin batmasından önce doğar. Dolunayın gece yarısı çıkması ay tutulmasıyla olabilir. Ay tutulduğunda noksandır, kusurludur, güzelliğini kaybeder. Fuzulî, bu beytinde "noksan" ve "ta'n" sözcükleriyle bir ay tutulması mazmunu yapıyor.
Çıhma yârim giceler ağyar te'nından sakın
Sen meh-i evc-i melâhatsin bu noksândır sana
Fuzulî
(Sevgilim, gece yarıları dışarı çıkma, yabancıların ayıplarından sakın. Sen güzellik göğünün en yüksek yerindeki dolunaysın, gece çıkmak sana yakışmaz, kusur sayılır.)
Fuzuli'nin bu beytinde sevgili, güzelliğin doruğundaki aya benzetiliyor. Ayın en güzel hali dolunaydır. Dolunay güneşin batmasından önce doğar. Dolunayın gece yarısı çıkması ay tutulmasıyla olabilir. Ay tutulduğunda noksandır, kusurludur, güzelliğini kaybeder. Fuzulî, bu beytinde "noksan" ve "ta'n" sözcükleriyle bir ay tutulması mazmunu yapıyor.
Benzer Edebiyat Terimleri:
- Uyak
Sözcük ve eklerin son heceleri ya da en az iki dizenin sonunda yinelen
- Kitabe
Yazıt.
- Folklor
Bir halkın geçmişten bu yana oluşturduğu geleneklerin. inançların, tör
- Karşıtlama
Birbirine karşıt olan iki düşünce ya da iki hayali bir ilgi kurarak ay
- Eğretileme (İstiare)
Bir benzetmede benzeyen veya benzetilenden biriyle yapılan söz sanatı.
- Uyarlama
Yabancı dilden çevrilen bir metni, çevrildiği dili kullanan toplumun y
- Çağrışım
Sözcüklerin, düşüncelerin, hayallerin aralarında bulunan benzerlik, bi
- Nihilizm
Hiççilik demektir. Hiç bir şeyin olamayacağı ve bilinemeyeceğini savun
- Semai
1. Türk halk edebiyatında koşmadan sonra özellikle âşık edebiyatında e
- Tuluat
1- Yazılı metni olmayan, kararlaştırılmış taslağı; yerine, zamanına gö
