Edebiyat terimi olarak Mazmun: Belli bir kavramı anlatan, onu düşündürüp çağrıştıran kalıplaşmış söz ve benzetmeler. Bir dizenin bir ifadenin taşıdığı ve onlardan herkesin anladığı gerçek ya da mecaz anlama, asıl anlamı yanında taşıyan bir isme, bir atasözüne, âyete, hâdise, olaya, bir şeyi onun özelliklerini çağrıştıracak sözcük ya da sözcük gruplarının veya dizelerin içine yerleştirmeye mazmun denir. Örnek:
Çıhma yârim giceler ağyar te'nından sakın
Sen meh-i evc-i melâhatsin bu noksândır sana
Fuzulî
(Sevgilim, gece yarıları dışarı çıkma, yabancıların ayıplarından sakın. Sen güzellik göğünün en yüksek yerindeki dolunaysın, gece çıkmak sana yakışmaz, kusur sayılır.)
Fuzuli'nin bu beytinde sevgili, güzelliğin doruğundaki aya benzetiliyor. Ayın en güzel hali dolunaydır. Dolunay güneşin batmasından önce doğar. Dolunayın gece yarısı çıkması ay tutulmasıyla olabilir. Ay tutulduğunda noksandır, kusurludur, güzelliğini kaybeder. Fuzulî, bu beytinde "noksan" ve "ta'n" sözcükleriyle bir ay tutulması mazmunu yapıyor.
Çıhma yârim giceler ağyar te'nından sakın
Sen meh-i evc-i melâhatsin bu noksândır sana
Fuzulî
(Sevgilim, gece yarıları dışarı çıkma, yabancıların ayıplarından sakın. Sen güzellik göğünün en yüksek yerindeki dolunaysın, gece çıkmak sana yakışmaz, kusur sayılır.)
Fuzuli'nin bu beytinde sevgili, güzelliğin doruğundaki aya benzetiliyor. Ayın en güzel hali dolunaydır. Dolunay güneşin batmasından önce doğar. Dolunayın gece yarısı çıkması ay tutulmasıyla olabilir. Ay tutulduğunda noksandır, kusurludur, güzelliğini kaybeder. Fuzulî, bu beytinde "noksan" ve "ta'n" sözcükleriyle bir ay tutulması mazmunu yapıyor.
Benzer Edebiyat Terimleri:
- Maklub
Harfleri tersten sıralandığında yine aynı sözcük çıkan sözcükler. Örne
- Martaval
Hıdrellez sabahı, mani küpünden, niyet edip mani çekerek, niyet sahibi
- Sohbet
Bir konunun ya da düşüncenin bir başkasıyla konuşuyormuş gibi işlendiğ
- Sözcük Sanatları
Anlamla ilgisi olmayan, sözcüklerin yazılış ve söyleniş özelliklerine
- Münşî
Sanatlı düzyazı yazan kişiler. Münşilerin yazılarını toplayan dergiler
- Lakonizm
Söylenmek istenileni en az sözcük ya da en kısa biçimde anlatma yolu.
- Alegorik
Bir görüntü, bir yaşantı veya bir davranışın daha iyi kavranmasını sağ
- Rakta
Arap harflerine göre bir harfi noktalı, bir harfi noktasız kelimeleri
- Vodvil
Amacı seyirciyi güldürmek olan, kaba nüktelerle örülmüş, şarkılı-müzik
- Drama
Sahnelenmek için yazılan, olayları oluş hâlinde ve karşıt oluşların ça
