Edebiyat terimi olarak Mazmun: Belli bir kavramı anlatan, onu düşündürüp çağrıştıran kalıplaşmış söz ve benzetmeler. Bir dizenin bir ifadenin taşıdığı ve onlardan herkesin anladığı gerçek ya da mecaz anlama, asıl anlamı yanında taşıyan bir isme, bir atasözüne, âyete, hâdise, olaya, bir şeyi onun özelliklerini çağrıştıracak sözcük ya da sözcük gruplarının veya dizelerin içine yerleştirmeye mazmun denir. Örnek:
Çıhma yârim giceler ağyar te'nından sakın
Sen meh-i evc-i melâhatsin bu noksândır sana
Fuzulî
(Sevgilim, gece yarıları dışarı çıkma, yabancıların ayıplarından sakın. Sen güzellik göğünün en yüksek yerindeki dolunaysın, gece çıkmak sana yakışmaz, kusur sayılır.)
Fuzuli'nin bu beytinde sevgili, güzelliğin doruğundaki aya benzetiliyor. Ayın en güzel hali dolunaydır. Dolunay güneşin batmasından önce doğar. Dolunayın gece yarısı çıkması ay tutulmasıyla olabilir. Ay tutulduğunda noksandır, kusurludur, güzelliğini kaybeder. Fuzulî, bu beytinde "noksan" ve "ta'n" sözcükleriyle bir ay tutulması mazmunu yapıyor.
Çıhma yârim giceler ağyar te'nından sakın
Sen meh-i evc-i melâhatsin bu noksândır sana
Fuzulî
(Sevgilim, gece yarıları dışarı çıkma, yabancıların ayıplarından sakın. Sen güzellik göğünün en yüksek yerindeki dolunaysın, gece çıkmak sana yakışmaz, kusur sayılır.)
Fuzuli'nin bu beytinde sevgili, güzelliğin doruğundaki aya benzetiliyor. Ayın en güzel hali dolunaydır. Dolunay güneşin batmasından önce doğar. Dolunayın gece yarısı çıkması ay tutulmasıyla olabilir. Ay tutulduğunda noksandır, kusurludur, güzelliğini kaybeder. Fuzulî, bu beytinde "noksan" ve "ta'n" sözcükleriyle bir ay tutulması mazmunu yapıyor.
Benzer Edebiyat Terimleri:
- Bâde
Halk ve Divan edebiyatında "şarap" anlamında kullanılır. Ama tasavvuf
- Selh
Başkasına ait bir şiirin anlamını alıp kelimelerini değiştirerek yenid
- Semantik
Kelimelerin anlamlarını araştıran bilim dalı.
- Yan Anlam
Bir sözcüğün gerçek anlamdan çok uzaklaşmadan kelime grubu veya cümle
- Divan Edebiyatı
Konuları, konuları işleyiş biçimi ve dili yönünden Arap- Fars etkisi a
- Metin
Bir yazıyı oluşturan ses, sözcük, cümle, birbirini izleyen cümleler bü
- Hatıra (Anı)
Bir kimsenin kendi başından geçen olayları veya tanık olduğu olay ve o
- Artıklama
Sözü ya da yazıyı gereksiz yere uzatma durumu.
- Uyak
Sözcük ve eklerin son heceleri ya da en az iki dizenin sonunda yinelen
- Tarih
Divan edebiyatında şairlerin doğum, ölüm, büyük bir yapı ya da ö
