Edebiyat terimi olarak Edeb-i Kelâm: Acı, hoş olmayan, ayıp, çirkin, kaba veya uğursuz sayılan şeyleri kendi adlarını söylemeden başka sözle ifade etmek. Buna asâlet ve mümtaziyet adları da verilir. Edeb-i Kelâm, bir düşünceyi, bir olayı incelik, asâlet ve nezaketle ifade etmek için anlam, kendine ait olmayan kelimeyle karşılanır. Genellikle şu üç durumda bu yola başvurulur:
1. Sözü kabalıktan kurtarmak için.
Ölen birisi hakkında "ölüm" yerine "Rahmet-i Ralman'a kavuştu", "sizlere ömür", işi elinden alındığını bildirmek üzere "Affedildiniz" denmesi gibi.
2. Ta'zim veya ifadeyi süslemek için. Şeyh Galib'in aşağıdaki iki beyitten ilki ta'zim, ikincisi tezyine (süslemeye) örnektir:
Bir şeb ki Sarâ-yı Ümmehânî
Olmuşdu o mâhın âsumânî
Giydikleri âftâb-ı temmûz
İçtikleri şûle-i cihan-sûz
3. İfadeyi fesahat yönünden bozacak ses, kelime ve terkiplerin tekrarından kaçınmak için.
1. Sözü kabalıktan kurtarmak için.
Ölen birisi hakkında "ölüm" yerine "Rahmet-i Ralman'a kavuştu", "sizlere ömür", işi elinden alındığını bildirmek üzere "Affedildiniz" denmesi gibi.
2. Ta'zim veya ifadeyi süslemek için. Şeyh Galib'in aşağıdaki iki beyitten ilki ta'zim, ikincisi tezyine (süslemeye) örnektir:
Bir şeb ki Sarâ-yı Ümmehânî
Olmuşdu o mâhın âsumânî
Giydikleri âftâb-ı temmûz
İçtikleri şûle-i cihan-sûz
3. İfadeyi fesahat yönünden bozacak ses, kelime ve terkiplerin tekrarından kaçınmak için.
Benzer Edebiyat Terimleri:
- Nefes
Özellikle Bektaşi ozanlarında yazılan, Bektaşi törenlerinde makamlarla
- Musammat
Ölçüsü aynı olmak koşuluyla dört, beş, altı, yedi
dizeli bentlerden ol
- Tenasüp
Birbiriyle sözcük ya da kavramları dize ya da beyitlerde bir arada kul
- Deyiş
Türk halk edebiyatında hece vezniyle söylenen şiirler. Türkü, destan,
- Fecriati
Ahmet Haşim ve arkadaşlarının 1908'de oluşturduğu edebiyat topluluğu.
- Mutabakat
Anlatım içinde kullanılan kelime ve deyimlerin içeriğe uygun seçilmesi
- Mahlas
Kimi şair ve yazarların yapıtlarında kullandıkları takma ad. Özellikle
- Ekspresyonizm (Dışavurumculuk)
Empresyonizme tepki olarak doğan edebiyat akımı.
- Nesip
Kasidede tasvir yapılan bölüm.
- Vodvil
Amacı seyirciyi güldürmek olan, kaba nüktelerle örülmüş, şarkılı-müzik
