Edebiyat terimi olarak Edeb-i Kelâm: Acı, hoş olmayan, ayıp, çirkin, kaba veya uğursuz sayılan şeyleri kendi adlarını söylemeden başka sözle ifade etmek. Buna asâlet ve mümtaziyet adları da verilir. Edeb-i Kelâm, bir düşünceyi, bir olayı incelik, asâlet ve nezaketle ifade etmek için anlam, kendine ait olmayan kelimeyle karşılanır. Genellikle şu üç durumda bu yola başvurulur:
1. Sözü kabalıktan kurtarmak için.
Ölen birisi hakkında "ölüm" yerine "Rahmet-i Ralman'a kavuştu", "sizlere ömür", işi elinden alındığını bildirmek üzere "Affedildiniz" denmesi gibi.
2. Ta'zim veya ifadeyi süslemek için. Şeyh Galib'in aşağıdaki iki beyitten ilki ta'zim, ikincisi tezyine (süslemeye) örnektir:
Bir şeb ki Sarâ-yı Ümmehânî
Olmuşdu o mâhın âsumânî
Giydikleri âftâb-ı temmûz
İçtikleri şûle-i cihan-sûz
3. İfadeyi fesahat yönünden bozacak ses, kelime ve terkiplerin tekrarından kaçınmak için.
1. Sözü kabalıktan kurtarmak için.
Ölen birisi hakkında "ölüm" yerine "Rahmet-i Ralman'a kavuştu", "sizlere ömür", işi elinden alındığını bildirmek üzere "Affedildiniz" denmesi gibi.
2. Ta'zim veya ifadeyi süslemek için. Şeyh Galib'in aşağıdaki iki beyitten ilki ta'zim, ikincisi tezyine (süslemeye) örnektir:
Bir şeb ki Sarâ-yı Ümmehânî
Olmuşdu o mâhın âsumânî
Giydikleri âftâb-ı temmûz
İçtikleri şûle-i cihan-sûz
3. İfadeyi fesahat yönünden bozacak ses, kelime ve terkiplerin tekrarından kaçınmak için.
Benzer Edebiyat Terimleri:
- Klişe
Sözlü ya da yazılı anlatımda çok kullanılan basmakalıp sözleri belirtm
- Yalınlık
Süsten ve zorlamadan uzak, açık, kolayca anlaşılabilen anlatım niteliğ
- Kelam-I Kibar
Ulu söz demektir. Velilerin, büyük kişilerin, ahlakçıların özlü sözler
- Mâni
1. Çoğunlukla 7'li hece kalıbıyla söylenen, anonim halk edebiyatının e
- Türkü
1. Belli bir ezgisi olan ve hece ölçüsüyle yazılan anonim halk şiiri n
- Caize
Özellikle Divan edebiyatı döneminde büyüklere, varlıklı kimselere sunu
- Murassa
Nesirde iki ibarenin, nazımda ise iki mısranın kelimelerinin sayıca de
- Müşakele
Birden fazla anlamı olan sözcüklerin art arda gelecek şekilde, iki anl
- Makale
1- Bir sonuca varmak amacıyla herhangi bir konuda bir düşünceyi, görüş
- Edisyon Kritik
Eleştirel basım. Farklı nüshaları bulunan yazma veya matbu eserlerin a
