Edebiyat terimi olarak Edeb-i Kelâm: Acı, hoş olmayan, ayıp, çirkin, kaba veya uğursuz sayılan şeyleri kendi adlarını söylemeden başka sözle ifade etmek. Buna asâlet ve mümtaziyet adları da verilir. Edeb-i Kelâm, bir düşünceyi, bir olayı incelik, asâlet ve nezaketle ifade etmek için anlam, kendine ait olmayan kelimeyle karşılanır. Genellikle şu üç durumda bu yola başvurulur:
1. Sözü kabalıktan kurtarmak için.
Ölen birisi hakkında "ölüm" yerine "Rahmet-i Ralman'a kavuştu", "sizlere ömür", işi elinden alındığını bildirmek üzere "Affedildiniz" denmesi gibi.
2. Ta'zim veya ifadeyi süslemek için. Şeyh Galib'in aşağıdaki iki beyitten ilki ta'zim, ikincisi tezyine (süslemeye) örnektir:
Bir şeb ki Sarâ-yı Ümmehânî
Olmuşdu o mâhın âsumânî
Giydikleri âftâb-ı temmûz
İçtikleri şûle-i cihan-sûz
3. İfadeyi fesahat yönünden bozacak ses, kelime ve terkiplerin tekrarından kaçınmak için.
1. Sözü kabalıktan kurtarmak için.
Ölen birisi hakkında "ölüm" yerine "Rahmet-i Ralman'a kavuştu", "sizlere ömür", işi elinden alındığını bildirmek üzere "Affedildiniz" denmesi gibi.
2. Ta'zim veya ifadeyi süslemek için. Şeyh Galib'in aşağıdaki iki beyitten ilki ta'zim, ikincisi tezyine (süslemeye) örnektir:
Bir şeb ki Sarâ-yı Ümmehânî
Olmuşdu o mâhın âsumânî
Giydikleri âftâb-ı temmûz
İçtikleri şûle-i cihan-sûz
3. İfadeyi fesahat yönünden bozacak ses, kelime ve terkiplerin tekrarından kaçınmak için.
Benzer Edebiyat Terimleri:
- İrsal-ı Mesel
Anlamla ilgili sanatlardandır. Söylenen fikri kuvvetlendirmek için ara
- Orta Oyunu
Sahne olarak kabul edilen ve etrafı seyircilerle kuşatılmış bir alanda
- Dibâce
Çoklukla mensur, bazen de mazmun eserlerin başında yer alan ve eserin
- Özyaşam Öyküsü
Bir sanatçının ya da yazarın kendi yaşamını anlattığı yapıta verilen i
- Söylev
Bir topluluğa düşünceler, duygular aşılamak amacıyla söylenen, uzunca
- Klişe
Sözlü ya da yazılı anlatımda çok kullanılan basmakalıp sözleri belirtm
- Şathiye
Allah'la senli benli, onunla söyleşircesine yazılan tasavvuf edebiyatı
- Bayronculuk
İngiliz şair Lord Bayron'un başlattığı bu akım toplumun yerleşik düzen
- Balbal
Eski Türklerde kişinin anılması için mezarının veya bazı kurganların e
- Akd Ü Hall
Düğümleme ve çözülme. Divan edebiyatında nesir bir eseri nazma çevirme
